Persvrijheid in Nederland brokkelt af

Posted on by admin

Op 12 februari jongstleden publiceerde de internationale organisatie Reporters without Borders / Reporters sans Frontière (RsF) de persvrijheidsmonitor. Hoewel Nederland twee plaatsen is gezakt, staat het nog wel altijd in de top vijf. Wat dat betreft staat Nederland er goed voor, zeer zeker in tegenstelling tot landen zoals Egypte, Turkije, Iran, en Azerbeidzjan die onder aan de lijst bungelen. Hoeven we ons in Nederland dan niet druk te maken? Nee, helaas is er ook in Nederland wel degelijk reden tot zorg.

Uit de gepubliceerde persvrijheidsmonitor van RsF, blijkt dat de persvrijheid wereldwijd onder druk staat. In twee derde (!) van de 180 onderzochte landen constateerde de organisatie een verslechtering. De parallel met Nederland is dat het ook hier slechter gaat met de persvrijheid. Nog steeds kan iedereen in Nederland vrij publiceren, er is ook een functionerende rechtstaat, maar die rechtstaat staat op losse schroeven daar waar het om informatie gaat die gevoelig is voor de overheid.

Minne Telman (01)

Edward Snowden
Als wij kijken naar hoe het systeem in Nederland is ingericht, dan zie je als trend dat inlichtingendiensten steeds meer macht krijgen. De veiligheidsstaat, die in Nederland in de loop der jaren ontwikkeld is, neemt steeds grotere vormen aan.
Het jaar 2013 was het jaar van Edward Snowden. Op het moment dat de regering het gevoel heeft dat ze onder druk wordt gezet door bijvoorbeeld een bron die gevoelige informatie wil leveren, wordt er al snel een appèl gedaan op het landsbelang en veiligheid. Wij Nederlanders willen nou eenmaal veilig wonen.
Het appèl voor de veiligheid om iedere burger te kunnen afluisteren is niets anders dan een goed excuus om de controlestaat in stand te houden.

Privacy
Zo werd op 11 maart jongstleden de bewaarplicht, die in een kort geding tegen de staat werd aangevochten, als ongeldig beoordeeld (pdf) door de rechtbank. De reden is dat de bewaarplicht in strijd is met de privacy. Een aantal providers, waaronder KPN, XS4ALL, Telfort en Vodafone besloot direct te stoppen met het uitvoeren van de wet, maar kort daarna kondigde minister Ard van der Steur (Veiligheid en Justitie) aan dat hij alweer werkt aan een nieuwe wet, waardoor gegevens toch weer tijdelijk bewaard kunnen worden. Uiteraard met als argument dat dit de veiligheid van iedere Nederlander ten goede komt. De overheid wil tenslotte de controle houden over ons, ook al moet hiervoor een nieuwe wet in het leven worden geroepen. Deze controlestaat is in Nederland dan ook net zo goed aanwezig als in bijvoorbeeld Rusland of Turkije.

De groei van de inlichtingendiensten is zo groot dat we er vrijwel geen enkele controle meer over kunnen uitoefenen. We moeten dan ook de AIVD niet onderschatten, sterker nog, we doen ze er alleen maar een plezier mee door ze niet serieus te nemen.

Technologie
Helaas zijn wij te naïef geweest wat betreft de technologie die ons bepaalde vrijheden heeft gegeven. Wij gebruiken namelijk het internet op alle mogelijke manieren.
Doordat iedereen van alles prijs geeft op het internet kunnen diensten als de AIVD, die ons eigenlijk zouden moeten beschermen, beter dan ooit hun eigen systeem beschermen. Edward Snowden heeft ons geleerd dat wij op dit moment kwetsbaarder zijn dan ooit.

Journalisten
De link naar persvrijheid is dat ook journalisten gebruik maken van die netwerken. Journalisten moeten op dit moment alle zeilen bijzetten om ervoor te zorgen dat de bronnen die zij gebruiken niet prijs worden gegeven en niet in de openbaarheid komen. Simpelweg om hen te beschermen. Die bescherming wordt steeds moeilijker gemaakt omdat journalisten voortdurend online gevolgd worden. Vooral als het gaat om gevoelige informatie. Je kunt dan als journalist wel gebruik maken van bijvoorbeeld encryption software om je e-mails te beveiligen, maar als journalist loop je voortdurend achter in vergelijking met de hack systemen van de veiligheidsdiensten.

Toekomst
Hoe kunnen wij ervoor zorgen dat deze repressieve elementen in Nederland minder krachtig worden? Mijn stelling daarin is dat vooral de burger in het verweer moet komen. De burger zal moeten beseffen dat de schijnvrijheid van een controlestaat haar doel voorbij schiet en wat de gevolgen zijn van de steeds verder gaande bevoegdheden van de overheid.

“Ik heb niets te verbergen” is een veel gehoord argument. We hebben dan misschien niets te verbergen voor de partij waar wij bewust onze gegevens aan afstaan, maar het is naïef om te denken dat dit in de toekomst niet zou kunnen veranderen. De politieke agenda’s van onze toekomstige machthebbers kennen we immers nog niet…

Het verzet zal van de burger moeten komen. De vraag is alleen nog hoe?

Minne Telman (Invictus Media)